Giá điện hai thành phần là gì, khi nào áp dụng?

Giá điện hai thành phần tính tiền điện tháng bằng tiền công suất cộng tiền điện năng. Theo giải thích của Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC, 27/10/2025):

Tiền điện = giá công suất × Pmax + giá điện năng × sản lượng điện tiêu thụ.

• Pmax là công suất cực đại trong tháng, tính bằng kW, do công tơ điện tử đo: lấy công suất trung bình lớn nhất trong một khoảng 30 phút của tháng (cách công tơ ghi số có ở bài công tơ điện đo số điện thế nào). Pmax không phải công suất đăng ký trên hợp đồng; một số bài báo năm 2025 viết "công suất đăng ký" theo bản dự thảo cũ.
• Giá công suất tính bằng đồng/kW/tháng. Phần này trả cho hạ tầng điện luôn sẵn sàng cấp đủ mức công suất cao nhất bạn cần, dù bạn chỉ dùng tới mức đó trong nửa giờ.
• Giá điện năng tính bằng đồng/kWh, chia theo giờ thấp điểm, bình thường và cao điểm, giống cách tính giá điện kinh doanh theo giờ hiện nay.

Công suất (kW) và điện năng (kWh) là hai đại lượng khác nhau: máy 2 kW chạy nửa giờ và máy 1 kW chạy 1 giờ cùng tốn 1 kWh, nhưng máy thứ nhất đẩy Pmax lên gấp đôi. Cách đổi giữa hai đơn vị có ở bài 1 kWh là gì, 1 số điện bao nhiêu tiền.

Doanh nghiệp dùng điện đều tay có lợi, doanh nghiệp dùng điện thất thường chịu thiệt khi chuyển sang giá hai thành phần. EVNSPC tính thử cho hai doanh nghiệp có tổng sản lượng tương đương (trên 6 triệu kWh trong 9 tháng đầu năm 2025):

• Một công ty dệt giữ Pmax ổn định khoảng 1.000–1.200 kW suốt 9 tháng. Theo giá hai thành phần, tiền điện là 10,75 tỷ đồng, thấp hơn 12,14 tỷ đồng theo giá hiện hành.
• Một công ty xay xát gạo có Pmax thấp nhất 1.122 kW (tháng 6) nhưng lên tới 2.802 kW (tháng 8). Theo giá hai thành phần, tiền điện là 12,6 tỷ đồng, cao hơn 11,4 tỷ đồng theo giá hiện hành.

Lý do: số kWh gần bằng nhau nên tiền điện năng gần bằng nhau, nhưng công ty xay xát có tháng Pmax gần gấp 2,5 lần tháng thấp nhất, nên tiền công suất tháng đó đội lên. Đây chính là điều giá hai thành phần muốn khuyến khích: dùng điện đều, không dồn thiết bị lớn chạy cùng lúc.

Chưa có biểu giá điện hai thành phần chính thức. Con số duy nhất đã công bố là biểu giá EVN dùng để tính thử trên giấy từ tháng 10/2025, không dùng để thu tiền:

Nguồn: biểu giá tính thử EVN công bố, VietNamNet đăng 12/10/2025 (xem 29/9/2026). Chỉ dùng tính thử, không phải giá chính thức.

Giá điện năng trong biểu tính thử khoảng 843–904 đồng/kWh giờ thấp điểm, 1.253–1.332 đồng/kWh giờ bình thường và 2.162–2.251 đồng/kWh giờ cao điểm, tuỳ cấp điện áp. Giá điện năng thấp hơn nhiều so với giá điện kinh doanh 1 giá, 3 giá vì một phần chi phí đã chuyển sang tiền công suất. Vì vậy không so được từng số kWh; phải cộng cả hai phần của một tháng rồi mới so với hoá đơn cũ.

Chưa có ngày áp dụng thật: đến 29/9/2026 chưa có quyết định nào của Thủ tướng cho thanh toán theo giá điện hai thành phần. Các mốc đã có:

• Luật Điện lực 2024 (số 61/2024/QH15, hiệu lực 1/2/2025), Điều 50: Bộ Công Thương trình lộ trình giá bán lẻ điện nhiều thành phần như giá công suất, giá điện năng "khi điều kiện kỹ thuật cho phép".
• Quyết định 14/2025/QĐ-TTg ngày 29/5/2025 (khoản 6 Điều 3): giá nhiều thành phần thực hiện theo quy định riêng của Thủ tướng Chính phủ.
• Tháng 9/2025: dự thảo lộ trình của Bộ Công Thương đề xuất hoá đơn song song nửa đầu 2026, thanh toán thật với khách hàng được chọn từ 7/2026 đến 7/2027, mở rộng từ 8/2027. Đây là dự thảo lấy ý kiến, chưa ban hành.
• Văn bản 7646/BCT-ĐL ngày 6/10/2025: Bộ Công Thương cho EVN tính thử trên giấy, không thanh toán thực tế, từ kỳ hoá đơn tháng 10/2025.
• Ngày 28/1/2026: Bộ Công Thương đề xuất Thủ tướng kéo dài tính thử trên giấy thêm 1 năm vì còn vướng cách xác định Pmax để tính tiền, trường hợp khách phải dừng máy vì thiên tai, và hoá đơn dao động mạnh với doanh nghiệp sản xuất theo mùa vụ.

Nhiều bài báo từng đưa tin "áp giá hai thành phần từ 1/1/2026" hoặc "thanh toán thật từ 7/2026". Cả hai mốc đó chỉ là đề xuất và đều chưa diễn ra. Quản Lý Điện sẽ cập nhật bài khi có quyết định chính thức.

Giá điện hai thành phần hiện chỉ nhắm tới khách hàng sản xuất lớn. Theo EVNSPC, nhóm tính thử là khách hàng sản xuất có sản lượng bình quân từ 200.000 kWh/tháng trở lên và đủ điều kiện hạ tầng đo đếm, căn cứ Nghị định 57/2025/NĐ-CP về mua bán điện trực tiếp. VietNamNet (12/10/2025) cho biết nhóm này khoảng 7.000 khách hàng; Znews (28/1/2026) nêu thêm tiêu chí đấu nối từ cấp điện áp 22 kV.

200.000 kWh mỗi tháng là mức của nhà máy: gấp khoảng 1.000 lần một hộ gia đình dùng 200 kWh/tháng. Quán ăn, cửa hàng, xưởng nhỏ dùng vài nghìn kWh mỗi tháng nằm rất xa ngưỡng này.

Hộ gia đình và cửa hàng nhỏ chưa bị ảnh hưởng. Hộ gia đình vẫn trả giá điện bậc thang 6 bậc theo Quyết định 1279/QĐ-BCT; cửa hàng vẫn trả giá kinh doanh theo giờ. Lãnh đạo EVN nói áp dụng giá hai thành phần cho hộ dân "còn là chặng đường dài" vì phải thay hạ tầng đo đếm và đánh giá kỹ tác động xã hội (Znews, 28/1/2026).

Với hộ sinh hoạt, thay đổi đáng theo dõi hơn là:

• Biểu giá 5 bậc theo Quyết định 14/2025/QĐ-TTg, chỉ áp dụng từ lần điều chỉnh giá bình quân tiếp theo, xem giá điện 6 bậc hay 5 bậc, khi nào đổi.
• Đề xuất tháng 6/2026 của Bộ Công Thương cho khách hàng sinh hoạt đủ điều kiện kỹ thuật được tính giá theo giờ cao điểm, thấp điểm, bình thường (Tuổi Trẻ, 25/6/2026). Đây vẫn là dự thảo.

Doanh nghiệp nên giảm Pmax, tức tránh để nhiều máy lớn chạy cùng lúc. EVNSPC khuyến nghị khách hàng có tiền điện tính thử cao hơn giá hiện hành rà lại kế hoạch vận hành: xếp giờ chạy máy lớn so le, tránh khởi động đồng thời, để Pmax không vọt lên chỉ vì một nửa giờ trong tháng.

• Đọc thông báo tính thử của điện lực (nếu thuộc nhóm tính thử): so tiền hai thành phần với hoá đơn thật cùng tháng.
• Tìm tháng có Pmax cao bất thường và việc gì gây ra nó (chạy bù đơn hàng, khởi động cả dây chuyền cùng lúc).

Cửa hàng và xưởng nhỏ chưa thuộc nhóm này vẫn nên làm điều tương tự, vì giảm cao điểm cũng giảm tiền ở giá kinh doanh theo giờ hiện nay.