Giá điện theo giờ cho hộ gia đình: các nước tính thế nào?

Giá điện theo giờ là cách tính tiền mà mỗi kWh có giá khác nhau tuỳ lúc bạn dùng, còn giá bậc thang tính giá theo tổng số kWh cả tháng, không quan tâm giờ nào.

Với giá bậc thang, dùng càng nhiều trong tháng thì những số điện sau càng đắt. Hộ gia đình Việt Nam đang trả từ 1.984 đồng/kWh ở bậc 1 tới 3.460 đồng/kWh ở bậc 6, chưa VAT, dù số điện đó dùng lúc 2 giờ sáng hay 7 giờ tối. Cách tính chi tiết ở trang giá điện bậc thang.

Với giá theo giờ, câu hỏi đổi thành "dùng lúc nào": giá cao vào giờ cả nước cùng dùng điện, thường là chiều tối, và thấp hơn ban đêm hoặc buổi trưa nắng, để người dùng tự dời việc.

Nguồn: Citizens Advice, Octopus Energy (Anh); PG&E (California); Energy Made Easy của AER (Úc); Ei, Nord Pool (Thuỵ Điển); Quyết định 1279/QĐ-BCT, Tuổi Trẻ 25/6/2026 (Việt Nam). Xem ngày 5/10/2026, chi tiết ở mục Nguồn tham khảo.

Ở Anh, hộ gia đình tự chọn giữa giá một mức cả ngày và các gói nhiều mức giá theo giờ, phổ biến nhất là Economy 7 với 7 giờ giá rẻ ban đêm.

• Economy 7: theo Citizens Advice, gói này cho 7 giờ giá rẻ mỗi ngày, thường liền một khối ban đêm, ví dụ từ 23 giờ đến 6 giờ sáng. Giờ còn lại trả giá ban ngày, đắt hơn. Citizens Advice ghi nhà sưởi bằng lò tích nhiệt thường trả ít hơn với gói kiểu này.
• Cần công tơ phù hợp: công tơ hai giá hoặc công tơ thông minh. Theo Ofgem, cơ quan quản lý năng lượng Anh, công tơ thông minh ghi điện mỗi nửa giờ, nên tính được giá từng khung giờ.
• Vẫn có trần giá: Ofgem quy định với gói nhiều mức giá như Economy 7, giá giờ cao và giờ thấp cộng lại không được vượt mức trần giá chung.

Bước xa hơn là gói giá động, giá đổi theo chợ điện bán buôn. Ví dụ gói Agile của Octopus Energy (nêu để minh hoạ cách tính, không phải gợi ý chọn): giá đổi từng nửa giờ, công bố mỗi chiều trong khoảng 16–20 giờ cho 24 giờ tiếp theo, có lúc xuống dưới 0 khi điện thừa, và nhà cung cấp cam kết không thu quá 100 pence/kWh (trang Octopus, xem 5/10/2026). Citizens Advice lưu ý gói theo giá chợ không được trần giá của Ofgem bảo vệ, nên có ngày điện rất đắt.

Gói giá động chỉ có lợi cho nhà dời được nhiều điện, như nhà có xe điện hoặc pin lưu trữ; nhà không dời được thì gói một giá an toàn hơn.

California là nơi đưa giá điện theo giờ thành mặc định cho hộ dân: từ tháng 10/2020 đến 2022, công ty điện PG&E tự chuyển nhiều hộ sang gói E-TOU-C, đắt nhất 16–21 giờ mọi ngày.

• Quyết định từ năm 2015: Uỷ ban Tiện ích công cộng California (CPUC), trong quyết định D.15-07-001 về cải cách giá điện sinh hoạt, yêu cầu các công ty điện lớn nộp phương án giá theo giờ mặc định cho hộ dân để bắt đầu từ 2019.
• Vì sao 16–21 giờ: PG&E giải thích đơn vị vận hành lưới điện bang (CAISO) xác định đây là khung giờ nhu cầu và chi phí điện cao nhất; ngoài khung này giá thấp hơn trong 19 giờ, lúc có nhiều điện mặt trời, điện gió.
• Vẫn được chọn lại: hộ dân đổi sang gói khác bất cứ lúc nào, như gói bậc thang hoặc gói riêng cho nhà có xe điện; một số hộ như hộ dùng chương trình y tế (Medical Baseline) không bị chuyển tự động.

Nguồn: PG&E, "Residential rate plan pricing", giá hiệu lực từ 1/3/2026, làm tròn tới cent, chưa gồm một số thuế phí địa phương (xem 5/10/2026). "Định mức" (Baseline Allowance) là lượng điện giá thấp nhất mỗi tháng, tuỳ vùng, nguồn sưởi và mùa.

Giá theo giờ ở California vẫn giữ kiểu bậc thang (vượt định mức thì mọi giờ đều đắt hơn), và giờ đắt chỉ hơn giờ rẻ 12 cent mùa hè, 3 cent mùa đông. Dời giờ có lợi nhưng nhỏ; muốn bớt tiền rõ vẫn phải bớt tổng số kWh.

Úc có cả hai: gói giá theo giờ chia cao điểm, vai và thấp điểm, và từ 1/7/2026 có thêm gói Solar Sharer cho dùng điện miễn phí 3 giờ buổi trưa.

Theo Energy Made Easy, trang so sánh giá điện của cơ quan quản lý năng lượng Úc (AER), gói theo giờ thường có ba mức:

• Cao điểm: đắt nhất, thường vào chiều tối thứ Hai đến thứ Sáu; giá cao để khuyến khích dùng ít điện trong khoảng 16–21 giờ.
• Thấp điểm: rẻ nhất, thường ban đêm và cuối tuần.
• Vai (shoulder): rẻ hơn cao điểm một chút, nằm giữa hai mức trên.

Giờ bắt đầu, kết thúc từng mức do nhà bán lẻ ghi trong tài liệu gói. Gói này cần công tơ ghi được điện theo giờ, không có ở mọi vùng, và hợp với nhà hay vắng chiều tối ngày thường; ở nhà nhiều buổi tối thì gói một giá có thể hợp hơn.

Gói Solar Sharer là cách làm mới, một gói chuẩn do cơ quan quản lý quy định:

• Mỗi ngày có 3 giờ dùng điện miễn phí, cùng giờ quanh năm: 11–14 giờ ở New South Wales và Đông Nam Queensland, 12–15 giờ ở Nam Úc.
• Miễn phí tới 24 kWh trong 3 giờ đó, theo AER là gần bằng mức một hộ 5 người dùng trong cả ngày; dùng quá thì tính giá rẻ nhất trong ngày.
• Ngoài 3 giờ miễn phí, điện tính theo giá theo giờ ở mức cao hơn bình thường.
• Hộ dân phải tự xin chuyển, có công tơ thông minh; nhà bán lẻ có hơn 1.000 khách ở các vùng áp dụng phải có gói này.

Lý do là buổi trưa điện mặt trời ở Úc sản xuất rất nhiều. Bài học: giờ rẻ không nhất thiết là ban đêm, mà là lúc lưới điện dư nguồn.

Ở Thuỵ Điển, hộ gia đình chọn được hợp đồng giá theo quý giờ (kvartspris): giá mỗi kWh đổi 15 phút một lần, bám theo giá trên sàn điện Bắc Âu Nord Pool.

• Từ giờ sang 15 phút: Nord Pool thông báo sàn giao ngay ngày hôm sau ở châu Âu chuyển sang giá theo khung 15 phút từ ngày giao điện 1/10/2025. Theo Ei, cơ quan quản lý năng lượng Thuỵ Điển, đây là yêu cầu của EU để giá bám sát điện gió, điện mặt trời thay đổi theo thời tiết.
• Bắt buộc phải có, không bắt buộc phải dùng: nhà bán điện có hơn 200.000 khách phải chào hợp đồng giá theo quý giờ; khách vẫn chọn được giá cố định hoặc giá trung bình tháng.
• Hai đỉnh giá mùa đông: buổi sáng và cuối ngày, khi mọi nhà cùng nấu ăn (Ei).

Ei nói thẳng nấu ăn khó dời sang giờ rẻ; việc dời được là cho máy bơm nhiệt sưởi nhà tự giảm vào giờ đắt nhất và sạc xe điện lúc rẻ. Theo ước tính của Ei, nhà sưởi bằng điện dời một nửa lượng điện từ giờ đắt nhất sang ngay trước hoặc sau đó có thể giảm 10–20% tiền điện năng, chưa tính phí lưới và thuế. Số này dành cho nhà sưởi điện Bắc Âu, không áp thẳng sang Việt Nam.

Việc dời được sang giờ rẻ là việc có chỗ trữ năng lượng hoặc không cần xong đúng lúc; cơ quan và công ty điện ở các nước trên thường gợi ý bắt đầu từ giặt sấy, rửa bát, sạc xe và đun nước nóng.

• Giặt, sấy, rửa bát: PG&E khuyên chạy máy rửa bát, máy giặt, máy sấy ngoài 16–21 giờ; Energy Made Easy gợi ý giặt cuối tuần. Mỗi mẻ tốn bao nhiêu điện ở trang máy giặt tốn bao nhiêu điện.
• Sạc xe điện: Ei và AER đều nêu sạc xe là việc dễ dời giờ, vì pin trữ điện và xe thường đỗ cả đêm. Một lần sạc xe máy điện tốn bao nhiêu số ở bài sạc xe máy điện hết bao nhiêu tiền.
• Đun nước nóng: bình có lớp cách nhiệt giữ nước nóng một thời gian, nên hẹn giờ đun trước giờ tắm thay vì cắm cả ngày. Công suất và số kWh ở trang bình nóng lạnh tốn bao nhiêu điện.
• Bơm nước lên bồn: bồn trên mái là chỗ trữ, máy bơm chạy lúc nào cũng được miễn bồn còn nước.

Việc khó dời: nấu ăn, chiếu sáng, tivi, quạt, máy lạnh lúc trời nóng, tủ lạnh chạy liên tục cả ngày. Với nhóm này, cách giảm tiền là dùng ít đi hoặc dùng thiết bị tiết kiệm hơn, không phải đổi giờ.

Việt Nam chưa có giá điện theo giờ cho hộ gia đình: hộ sinh hoạt trả giá bậc thang 6 bậc theo Quyết định 1279/QĐ-BCT, còn giá theo giờ cho hộ dân mới nằm trong dự thảo.

• Đề xuất tháng 6/2026: theo Tuổi Trẻ (25/6/2026), dự thảo Luật sửa đổi Luật Điện lực do Bộ Công Thương soạn bổ sung việc áp dụng giá giờ cao điểm, thấp điểm, bình thường cho khách hàng sinh hoạt "khi điều kiện kỹ thuật cho phép", chỉ cho khách đủ điều kiện, không phải mọi hộ, kèm lộ trình áp dụng. Diễn biến của đề xuất này và giá điện hai thành phần cho doanh nghiệp ở bài giá điện hai thành phần là gì.
• Giá theo giờ đã có cho kinh doanh, sản xuất: cửa hàng, cơ sở sản xuất trả giá thấp điểm, bình thường, cao điểm. Quyết định 963/QĐ-BCT đặt khung mới: cao điểm 17:30–22:30 thứ Hai đến thứ Bảy, thấp điểm 0–6 giờ mọi ngày (Cổng thông tin Chính phủ, 30/6/2026). Khung nào đang dùng để tính tiền, giá từng giờ bao nhiêu ở bài giá điện kinh doanh theo giờ.
• Điều kiện kỹ thuật là công tơ: muốn tính giá theo giờ, công tơ phải ghi được số điện theo từng khung giờ, như công tơ 3 giá ở Việt Nam hay công tơ thông minh ở các nước trên. Công tơ chỉ cộng dồn tổng kWh thì không tách được giờ. Cách công tơ ghi số ở bài công tơ điện đo số điện thế nào.

Giờ cao điểm mới của Việt Nam (17:30–22:30) cũng là buổi tối như 16–21 giờ ở California và Úc. Giá theo giờ cho hộ dân, nếu có, sẽ do văn bản sau quy định; Quản Lý Điện không đoán trước.

Bài học chính từ giá điện theo giờ các nước là biết thiết bị nào dùng điện lúc nào; với hộ gia đình Việt Nam đang trả giá bậc thang, việc làm được ngay là bớt tổng số kWh, còn dời giờ chỉ có lợi trong vài trường hợp.

1. Đang trả giá bậc thang thì giảm kWh trước. Đổi giờ giặt không làm hoá đơn bậc thang giảm, vì số điện vẫn vậy. Giảm số kWh mới kéo nhà bạn khỏi bậc giá cao; danh sách việc theo từng thiết bị ở bài cách giảm tiền điện, các bài khác ở mục kiến thức tiết kiệm điện.
2. Nhà có điện mặt trời mái nhà: dời việc ra buổi trưa. Cùng ý với gói Solar Sharer ở Úc, chạy máy giặt, bơm nước, sạc xe, đun nước nóng lúc tấm pin đang phát thì dùng điện nhà mình làm ra, bớt số điện mua từ lưới.
3. Có cửa hàng tính giá kinh doanh theo giờ: dời việc ra khỏi giờ cao điểm. Đây là nơi dời giờ ra tiền ngay, vì mỗi kWh giờ cao điểm đắt hơn hẳn giờ thấp điểm.

Muốn làm được các việc trên, trước hết phải biết điện trong nhà đi đâu. Quản Lý Điện dùng AI cho bạn biết thiết bị nào tốn điện nhất, thiết bị nào chạy bất thường, điện chờ hao bao nhiêu và khi nào tháng này sắp lên bậc giá cao, để bạn chọn đúng việc cần giảm hoặc cần dời giờ.